Bazylia EKO

Tradycja i historia:

Bazylia ma historię dłuższą i bardziej wielowarstwową, niż sugerowałby jej współczesny wizerunek „włoszczyzny”. Wywodzi się z kręgu kultur rolniczych, gdzie smak i symbol były nierozdzielne.

W Indiach bazylia (w odmianach innego gatunku niż kulinarna) związana była z pojęciem oczyszczenia i duchowej ochrony domu. Sadzenie bazylii przy progu miało zapewniać bezpieczeństwo podróżnym oraz wprowadzać do domu spokój i zgodę. W języku ludowym istniały powiedzenia wskazujące, że bazylia wycisza gniew, ponieważ „jej zapach jest jak chłód nad wodą”. Jej aromat traktowano jako sposób na przywrócenie równowagi – zarówno po ciężkim posiłku, jak i po emocjonalnym sporze.

Przez szlaki handlowe trafiła do Persji i kręgu kultur irańskich, gdzie stała się ziołem o wyjątkowym statusie. W literaturze perskiej istnieją wiersze, w których bazylia symbolizuje krótkotrwałość życia, ale i piękno chwil – stąd jej obecność zarówno na weselach, jak i przy rytuałach żałobnych. Wierzono, że zapach bazylii przypomina o przemijaniu, a jej świeży smak wskazuje na nadzieję.

Starożytni Grecy przejęli bazylie jako roślinę z ogrodów perskich. Nazwa „basileus” – król – mogła być próbą podkreślenia jej niezwykłego statusu. Bazylia bywała używana w kuchni, ale początkowo także w miksturach i pachnidłach. Grecy cenili ją jako przyprawę, która „zestraja” składniki dania. Wierzono też, że pomaga „otworzyć” apetyt. Z czasem trafiła do ogrodów domowych, gdzie stała się elementem codziennego jadłospisu.

Rzymianie nadali jej bardziej praktyczny charakter – w ich kuchni bazylia była uznawana za zioło poprawiające ciężkie potrawy, zwłaszcza te na bazie fasoli, soczewicy i dziczyzny. W kulturze rzymskiej istniało przekonanie, że bazylia podnosi wartość potraw dla gości, ponieważ odwołuje się do elegancji i wyważonego smaku. Była składnikiem ogrodów w willach, a jej uprawa trafiła również do klasztorów, które przechowały wiedzę o ziołach.

W średniowieczu bazylia rozprzestrzenia się w Europie, ale jej symbolika ulega zmianie. W niektórych regionach uważano ją za roślinę związaną z ochroną przed złem. W tradycji ludowej Włoch doniczka bazylii przy oknie była znakiem otwartości domu na miłość, a w Sycylii służyła też jako dyskretny sygnał dla ukochanego, że jest mile widziany. Z kolei na terenach Francji i południowych Niemiec bazylia pojawia się w opisach jako roślina wód wonnych i przypraw do lekkich posiłków letnich.

Prawdziwy przełom nastąpił w okresie renesansu i później, kiedy bazylia weszła do kanonu kuchni włoskiej. W Ligurii powstało pesto: prosta emulsja z bazylii, orzeszków, oliwy i sera, odzwierciedlająca filozofię lokalnej kuchni – zioło nie jest dodatkiem, lecz fundamentem. Bazylia stała się symbolem świeżości kuchni domowej. W Neapolu jej zapach unosi się z okien pizzerii – połączenie bazylii, pomidora i sera stworzyło kulinarną ikonę.

W Polsce bazylia pojawiła się stosunkowo późno, wraz z rosnącym zainteresowaniem kuchnią francuską i włoską. W początkach XX wieku obecna była głównie w kuchni restauracyjnej. Dopiero po latach 90., dzięki rozwojowi importu i upraw domowych, stała się składnikiem powszechnym i oswojonym.

Legendy związane z bazylią tworzą osobny rozdział. Istnieją historie opowiadające o dziewczynie, która sadząc bazylie, testowała prawdę miłości – jeśli roślina rosła bujnie, miłość była silna; jeśli więdła, zapowiadało to rozstanie. W Indiach bazylia była rośliną swego rodzaju kompasem moralnym rodziny; w Persji – przypomnieniem o pięknie chwili; w Italii – symbolem radości stołu.

Sposób przygotowania:

Do sosów i dań duszonych dodawać na początku gotowania. Do sałatek i past – wcześniej połączyć z oliwą.

Zalecane warunki przechowywania:

Przechowywać w suchym, chłodnym miejscu, z dala od światła i intensywnych zapachów.